1 Nisan: Boole mantığı ile arama yapma

Gelecek haftaki derse ait slaytlar, örnek uygulamalar ve okuma listesi şurada.

Özellikle ekran görüntülerinde verilen yönlendirmeleri takip edip alıştırmaları kendiniz de farklı veri tabanlarında yapmayı deneyin. Hangi veri tabanında hangi işlecin desteklendiği ya da hangi arama özelliklerinin olduğunu veri tabanlarının "help" ya da "search tips" benzeri kısımlarından öğrenebilirsiniz.

Slaytlardaki örnekleri ve arama özelliklerini/işleçlerini lütfen dikkatlice inceleyin, derste hepsinin üzerinde ayrıntılı şekilde tek tek durmak yerine anlamadığınız kısımlar varsa onlara odaklanacağız.

(Not: 1- Sunumların "dinleyici notları" kısmında da bilgi olabilir. Sunumları dinleyici notları ile görebilmek için bilgisayarınıza kaydetmeniz gerekiyor. Bu şekilde [varsa] Türkçe karakter sorununu da aşabilirsiniz.
2- Slaytları bilgisayarınıza indirmeden [drive üzerinden] açtığınızda bazı linklerde hata olabiliyor, slaytları bilgisayara indirerek görüntülemek bu sorunu da ortadan kaldırıyor.
3- Bazı haftalara ait notlarda yer alan ve sizin de kullanmanız gereken veri tabanlarına kampüs dışından erişebilmek için H.Ü. e-posta hesabınıza ait bilgileri kullanarak proxy ayarları yapmanız gerekiyor. Ayrıntılı bilgi H.Ü. Kütüphaneleri web sayfasında). 

Ödev (Belge işleme süreci)

25 Mart haftasında işlediğimiz konuyu daha iyi anlayabilmek için aşağıdaki senaryoda anlatılan bilgi ihtiyacına uygun bir "kelime bulutu" hazırlamanızı rica ediyorum:

Üniversitenin kariyer planlama merkezi son zamanlarda "içerik yönetimi" ile ilgili iş ilanlarında hangi nitelikte personel talep edildiğini merak ediyor. Bu bilgiye ihtiyaç duyan merkez çalışanları için bir kelime (etiket) bulutu hazırlamanız gerekiyor. Kapsam şöyle:

yenibiris.com platformunda "bilgi teknolojileri", "medya", "pazarlama" kategorilerinde ilana çıkılmış olan ve iş ilanının içinde "içerik" ifadesi geçen işleri listeleyin. Filtrelediğiniz bu listedeki tüm ilanlarda bulunan "Aranan Nitelikler" ile ilgili bir kelime bulutu hazırlayın ve elde ettiğiniz bu kelime bulutuna dayanarak aşağıdaki soruları yanıtlayın:

• Söz konusu işler için firmaların en fazla aradığı ilk beş nitelik hangisi? 
• Kelime bulutunu hazırlarken hangi "belge ön işleme" adımlarını yerine getirdiniz? Neden?
• Bu adımları yerine getirmeden önce ve getirdikten sonra kelime bulutunuzda ne gibi değişiklikler oldu? Ortaya çıkan bu farklılığın nedenin ne olabileceğini değerlendirin.

Bu ödevi; elde ettiğiniz verilere uygulayacağınız ön işlemeden önce ve sonraki kelime bulutuna ait iki görselin bulunduğu ve yukarıdaki üç sorunun yanıtlarının en fazla 500 kelime ile özetlendiği bir çıktı olarak BBY 156 dersinin ÖYS sayfasında (25 Mart Haftası altında) açacağım ödev etkinliğine en geç 1 Nisan 2021 saat 10.00'a kadar (AdınızSoyadınız_BBY156_Belgeİşleme.docx şeklinde adlandırdığınız) MS Word dosyası olarak yüklemiş olmanız gerekiyor.

Raporunuz ile ilgili hatırlatmalar: 

• Kelime bulutunu hazırlamak için wordart.com, worditout.com gibi (ya da kendi araştırmalarınız sonucu bulduğunuz) çevrimiçi kelime bulutu oluşturucu sitelerden ya da kodlama bilginiz varsa hazır yazılım kütüphanelerinden yararlanabilirsiniz. 
• Ortaya çıkardığınız kelime bulutunda düzeltemediğiniz herhangi bir arıza gözlemliyorsanız bunu da metin içinde açıklayın (ne olması gerekirken ne görünüyor, sebebi ne olabilir).

Hepinize kolaylıklar diliyorum.

Uygulama 3 - Literatür taraması

Gelecek haftaki derste yapacağımız uygulama görevleri aşağıda. Bu haftaki zoom oturumundan önce bu soruların yanıtlarını vermiş olmalısınız. Lütfen sorularla ilgili yanıtlarınızı ve neler yaptığınızı derste üzerinde konuşabilmek ya da konuşulanları kendi yaptıklarınızla karşılaştırmak için not edin. Dersin uygulama kısmında daha çok sizin ne yaptığınız ya da nerede takıldığınız üzerinde duracağız.

E-öğrenme konusunda akademik çalışma yapmak isteyen bir kişiye yardımcı olmanız gerekiyor.
Diyelim ki araştırmacı, konu ile ilgili temel (çekirdek-core) kaynaklara ulaşmak istiyor. Buna göre:

1) Böyle bir taleple gelen kişiye ilk olarak ne sorarsınız?
2) Size yardımcı olamayan bir kullanıcı ile karşı karşıya iseniz konu ile ilgili kaynaklara ulaşmak için en hızlı yollar neler olabilir?
3) Anahtar sözcükleri nasıl belirlersiniz?
4) Kaynaklara ulaşmak için hangi yolu kullanırsınız? Neden?
5) Bulduklarınızın "çekirdek" kaynak olduğunu nasıl anlarsınız?

İpucu:
25 Mart dersinin slaytları. Örn.:

25 Mart: Belge işleme süreci - Kullanıcı deneyimi

Gelecek hafta işleyeceğimiz derslere ait slaytlar ve okuma listesi ile 1 Nisan haftası için yapmanızı istediğim ödevle ilgili bilgilerin olduğu sunuma şuradan erişebilirsiniz.

Uygulama 2 - TR Dizin (ULAKBİM Ulusal Veri Tabanları)

18 Mart haftasındaki dersin uygulama soruları aşağıda. Lütfen derse gelmeden önce uygulamayı kendiniz yapmaya çalışın.

Uygulamayı yapmadan önce "4. hafta: Dizinleme" ders notlarını dikkatle incelemenizde yarar var.

------

TR Dizin (https://trdizin.gov.tr) ile ilgili olarak şu soruları yanıtlayın:

1. TR Dizin nedir? TR Dizin ve DergiPark arasında ne fark vardır?
2. TR Dizin aracılığıyla "Bilgibilim dergileri" ifadesini içeren hakemli kaç makaleye erişebiliyoruz?
3. Bu makalelere ulaşmak için ne şekilde arama yaptınız? İlgili yayınları ararken takip ettiğiniz yolları lütfen not edin.
4. Eğer TR Dizin aracılığı ile "Bilgibilim dergileri" ifadesini içeren hakemli tek bir makaleye ulaşabiliyorsak bu konuda tek bir yayın yapılmıştır diye düşünebilir miyiz?

18 Mart: "Dizinleme"

Bu haftaki dersi takip edebilmek ve ders sonunda gerçekleştireceğimiz uygulamayı anlayarak yapabilmek için lütfen aşağıda not ettiğim hazırlıkları yapın:

1) "TR Dizin ne işe yarar" sorusunun yanıtına yardımcı olması açısından şu deneyi yapın:

• H.Ü. Kütüphanelerinin abone olduğu elektronik kaynaklardan “kütüphaneler ve telif hakları” (libraries and copyright) konusunda tam metin bir makale bulun. 
• Türkçe ve İngilizce makalelere ulaşmak arasında erişim zorluğu açısından nasıl bir fark var? 
• Bu konuda Türkçe bir makale arasanız nereye başvurmalısınız?

2) TR Dizin ve DergiPark arasında ne gibi bir fark olduğunu açıklayın.

3) Şu yazıları okuyun:

• Alakuş, M., 2007, Bilgi Yönetiminde Dizinler ve Dizinleme, Inet-tr 2007
• Taner, S., 2006, Bilgi Tanımlama ve Bilgi Erişim Aracı Olarak THESAURUS

4) Ders slaytlarını (anlayarak) inceleyin. Slaytlara şuradan erişebilirsiniz.

5) Son slayttaki uygulamayı dersten önce yapmaya çalışın. Soruların yanıtlarını ve gerçekleştirdiğiniz adımları bir yere not edin (bana vermek için değil, üzerinde konuşacağımız zaman hatırlamanız için).

(Not: 1- Sunumların "dinleyici notları" kısmında da bilgi olabilir. Sunumları dinleyici notları ile görebilmek için bilgisayarınıza kaydetmeniz gerekiyor. Bu şekilde [varsa] Türkçe karakter sorununu da aşabilirsiniz.
2- Slaytları bilgisayarınıza indirmeden [drive üzerinden] açtığınızda bazı linklerde hata olabiliyor, slaytları bilgisayara indirerek görüntülemek bu sorunu da ortadan kaldırıyor.
3- Bazı haftalara ait notlarda yer alan ve sizin de kullanmanız gereken veri tabanlarına kampüs dışından erişebilmek için H.Ü. e-posta hesabınıza ait bilgileri kullanarak proxy ayarları yapmanız gerekiyor. Ayrıntılı bilgi H.Ü. Kütüphaneleri web sayfasında).

Uygulama 1 - Basılı Türkiye Makaleler Bibliyografyası

Gelecek haftaki dersin ikinci yarısında yapacağımız uygulama için görevler aşağıda. Derse gelmeden önce bu uygulamayı gerçekleştirirseniz ders sırasında direkt sorularınızı sorma fırsatı bulabilirsiniz.

Şu linki açıp Türkiye Makaleler Bibliyografyasının 2010 Mayıs sayısını bilgisayarınıza indirin.

Öncelikle lütfen kaynağı dikkatlice inceleyin. Nasıl bir kaynakla karşı karşıyasınız? Kapsamı ne? Hangi kısımlardan oluşuyor?

Daha sonra lütfen aşağıdaki sorulara yanıt verin:

[ÖNEMLİ NOT: Bu görevleri yerine getirirken soruların yanıtı olarak ne bulduğunuzdan çok nasıl bulduğunuz önemli. Elinizdeki PDF dosyasına lütfen basılı bir kaynak muamelesi yapın (örneğin ctrl+f kullanmayın) ve lütfen göz gezdirmek/bakmak/vs. yerine "profesyonel" bir yaklaşımla bilgiye ulaşmaya çalışın. Kaynağın sistematik düzeni olduğunu, farklı bölümlerden oluştuğunu ve her bölümün farklı bir amaca hizmet ettiğini çok iyi kavramanız gerekiyor. Bilgiyi de bu farklı bölümleri kullanarak bulmalısınız.]

1- Sami Gökpınar'ın kaç makalesi var, bu makaleler nerelerde yayımlanmış? Bu bilgiye nasıl ulaştınız?
2- "Alevlenme ve Tedavisi" başlıklı makale hangi konu başlığına giriyor? Bu bilgiye nasıl ulaştınız?
3- Bilig dergisi bu bibliyografyada dizinleniyor mu?
4- "İngiliz Edebiyatında Ahlak" konulu bir makale arıyorum. Nasıl bulabiliriz?
5- Kişilik ve dil eğitimi ilişkisi üzerine bir makale arıyorum. Nasıl bulabiliriz?
6- Yeşilçam ile ilgili bir makale arıyorum. Nasıl bulabiliriz?
7- Kaynağı elinizdeki örnekten yola çıkarak eleştirin. Hangi yönleri aksıyor, sebepleri neler olabilir?

8- Sizce bu uygulamayı neden yaptık?

11 Mart dersi için hazırlık: Bilgi erişim sistemleri

Gelecek hafta yapacağımız uygulamaya hazırlık için aşağıdaki soruları yanıtlayın:

• Bilgi erişimin temel işlevleri ve temel bileşenleri nelerdir? Dizinlemenin bunlarla ilişkisi nedir?
• Bilgi erişim neden "tekrarlanan bir süreç"tir?
• Bilgi kaynağı olarak "bibliyografya" nedir, nasıl ortaya çıkmıştır, ne amaçla kullanılır, türleri nelerdir?
• Bugün, basılı bibliyografyaların yerini ne tür kaynaklar almıştır?
• Türkiye'de üretilmiş olan bibliyografyalar var mıdır, varsa halen üretilmekte midir?
• Bibliyografya adı verilen kaynakların "bilgi erişim" disiplini ile ilişkisi nedir?
  

Derste üzerinde duracağımız konu başlıklarını özetleyen slaytlara ve okuma listesine şuradan erişebilirsiniz.

Not: 1- Sunumların "dinleyici notları" kısmında da bilgi olabilir. Sunumları dinleyici notları ile görebilmek için bilgisayarınıza kaydetmeniz gerekiyor. 
2- Slaytları bilgisayarınıza indirmeden [drive üzerinden] açtığınızda bazı linklerde hata olabiliyor, slaytları bilgisayara indirerek görüntülemek bu sorunu da ortadan kaldırıyor.
3- Bazı haftalara ait notlarda yer alan ve sizin de kullanmanız gereken veri tabanlarına kampüs dışından erişebilmek için H.Ü. e-posta hesabınıza ait bilgileri kullanarak proxy ayarları yapmanız gerekiyor. Ayrıntılı bilgi H.Ü. Kütüphaneleri web sayfasında.